Kolagen wołowy czy rybi? Suplementy diety z kolagenem – różnice między typami kolagenu i ich źródłami

Kolagen – białko młodości, które wspiera skórę, stawy i tkanki od wewnątrz.

Śmiało możemy powiedzieć, że kolagen jest jednym z najczęściej omawianych białek – zwłaszcza odkąd suplementacja stała się częścią codziennej rutyny wielu osób dbających o wygląd i zdrowie.  W ostatnich latach zainteresowanie nim gwałtownie wzrosło, a półki aptek i drogerii wypełniły się produktami, które mają wspierać kondycję skóry, włosów i paznokci. Jednak kolagen nie jest jedynie „białkiem młodości” (takie określenie możemy często znaleźć w różnego rodzaju publikacjach – nawet tych naukowych). 

Z tego artykułu dowiesz się:

• jaka jest rola kolagenu w organizmie;
• jakie właściwości ma kolagen;
• jakie rodzaje kolagenu znajdziemy w suplementach diety;
• jakie są rodzaje kolagenu w organizmie i jakie są ich funkcje;
• kolagen wołowy czy rybi – po jakie suplementy diety sięgać;
• kolagen w proszku i w kapsułkach – który wybrać.

Jaka jest rola kolagenu w organizmie?

Kolagen najczęściej porównuje się do swego rodzaju elastycznego rusztowania, które podtrzymuje i spaja różne struktury ciała. Jego obecność decyduje o sprawnym funkcjonowaniu niemal każdego układu w naszym organizmie – skóry, stawów, mięśni i kości, ale też naczyń krwionośnych i narządów wewnętrznych. 

Jakie właściwości ma kolagen? 

Kolagen nie jest pojedynczym składnikiem, którego poziom w organizmie można zmierzyć (tak jak np. stężenie witaminy D czy witaminy B12). To duża grupa białek o złożonej budowie, które w określonej konfiguracji tworzą przestrzenną sieć włókien nadających tkankom elastyczność i odporność na rozciąganie. 

Do tej rodziny należy ponad dwadzieścia typów kolagenu – różnią się miejscem występowania w organizmie i funkcją, którą pełnią. Są takie, które znamy bardzo dobrze, znaczenie innych dopiero poznajemy. Jednak łączy je jedno – bez kolagenu organizm nie byłby w stanie utrzymać integralności tkanek.

Najwięcej kolagenu występuje w skórze, ścięgnach, więzadłach i kościach. W tych tkankach białko odpowiada za napięcie, odporność na obciążenia i prawidłowe gojenie się ran. Włókna kolagenowe tworzą strukturę przypominającą gęsto splecioną sieć – elastyczną, a jednocześnie niezwykle wytrzymałą. Dzięki temu skóra może się rozciągać i wracać do pierwotnego kształtu, a stawy – amortyzować siłę ruchu.

Warto też zrozumieć, że kolagen, o którym mówimy w kontekście suplementów, nie jest „substancją dostarczaną z zewnątrz” mającą zastąpić naturalne włókna w organizmie. To białko, które po spożyciu ulega rozkładowi na aminokwasy i peptydy. Dopiero one uczestniczą w procesach odnowy tkanek. 

W kontekście suplementów bliżej mu do odżywki białkowej niż np. do witaminy C, biotyny czy kwasu hialuronowego (innych składników, z którymi często jest zestawiany w recepturach różnych preparatów). Dostarczany do organizmu zapewnia podaż tych składników, których z różnych powodów brakuje. Suplement działa od wewnątrz – jako materiał budulcowy dla komórek, które produkują nowy kolagen. 

Jakie rodzaje kolagenu znajdziemy w suplementach diety?

Samo pojęcie „kolagenu w suplementach” nie odnosi się do jednej, uniwersalnej substancji. Każdy produkt powstaje z określonego źródła surowca i zawiera białko o nieco innym składzie aminokwasowym, strukturze oraz potencjalnym wpływie na organizm. 

Najczęściej spotykane są dwie formy: kolagen wołowy i kolagen rybi. Różnią się pochodzeniem, typem kolagenu, zawartością poszczególnych aminokwasów i biodostępnością (czyli stopniem, w jakim organizm potrafi je wykorzystać).

Chociaż powyżej wspomniane kolageny – rybi i wołowy – zdecydowanie cieszą się największą popularnością (z tego względu w tym artykule skupimy się właśnie na nich), to warto wiedzieć, że różni producenci pozyskują surowce także z innych źródeł. 

Mniej popularne i słabiej przebadane rodzaje kolagenów to: 

• kolagen wieprzowy, 
• kolagen drobiowy, 
• kolagen morski (z innych organizmów niż ryby).

Wspomnijmy też o kolagenie rekombinowanym – w tym momencie bardziej w formie ciekawostki (choć, kto wie – może to przyszłość suplementacji). 

Tak określa się kolagen, który powstaje poprzez wprowadzenie genów kodujących ludzkie białko kolagenowe do mikroorganizmów (np. bakterii E. coli lub drożdży). Dzięki temu mogą one wytwarzać cząsteczki identyczne z ludzkim kolagenem. Produkcja kolagenu rekombinowanego nie wymaga pozyskania produktu pochodzenia zwierzęcego, więc może być potencjalną alternatywą dla wegan. Surowiec wciąż jest jednak bardzo kosztowny i rzadko spotykany w komercyjnych preparatach.

• Uważaj na preparaty określane jako „kolageny roślinne”. Ich nazwa zwykle bierze się z dodatku ekstraktów roślinnych, a nie roślinnego pochodzenia białek. Zwykle mają wspierać proces syntezy kolagenu w organizmie (bazują np. na witaminie C, lizynie, prolinie, krzemie czy bioflawonoidach). Działają pośrednio – pobudzając organizm do produkcji własnego kolagenu, a nie dostarczając go z zewnątrz. Kolagen nie występuje naturalnie w roślinach. 

Jakie są rodzaje kolagenu w organizmie i jakie są ich funkcje?

Kolagen to nie tylko piękna skóra – wspiera także stawy, kości i narządy wewnętrzne.

Choć w codziennym języku mówi się po prostu „kolagen”, jak już wcześniej wspominaliśmy, pod tą nazwą kryje się cała grupa białek o zbliżonej budowie, ale różnych właściwościach. 

U człowieka opisano ponad 28 typów kolagenu! Nie będziemy charakteryzować wszystkich. Skupimy się na tych najważniejszych i wspomnimy o tych najlepiej poznanych. 

Wszystkie kolageny zbudowane są z trzech łańcuchów polipeptydowych, które tworzą potrójną helisę. To właśnie ona zapewnia białku wyjątkową odporność mechaniczną. Różnice między poszczególnymi typami wynikają z odmiennego składu aminokwasów (pojedynczych „cegiełek”) i sposobu łączenia włókien.

W organizmie człowieka występuje najwięcej kolagenu typu I, II i III – te trzy formy stanowią ponad 90% całkowitej zawartości tego białka. Nie bez powodu to właśnie one dominują w suplementach diety. 

Kolagen typu I – najpowszechniejszy i najbardziej wytrzymały

Kolagen typu I to główny składnik skóry, ścięgien, więzadeł i kości. Można powiedzieć, że stanowi podstawowy materiał konstrukcyjny dla tkanek o dużej wytrzymałości na rozciąganie. Włókna kolagenu typu I są grube i mocno splecione. 

To właśnie ten typ kolagenu dominuje w preparatach wołowych i rybich, które mają wspierać kondycję skóry, włosów i paznokci.

Kolagen typu II – kolagen dla zdrowia stawów

Występuje przede wszystkim w chrząstkach stawowych, w ciele szklistym oka i w dyskach międzykręgowych. Tworzy delikatniejsze włókna niż typ I, ale jest bardziej elastyczny.

Jego głównym zadaniem jest zapewnienie gładkości i sprężystości powierzchni stawowych, pochłanianie siły obciążeń związanych z ruchem i ochrona struktury kości. 

Kolagen typu III – obok kolagenu typu I

Ten typ występuje głównie w tkankach miękkich – w naczyniach krwionośnych, ścianach narządów wewnętrznych (np. jelit, macicy, wątroby) oraz w skórze właściwej.

Kolagen typu III najczęściej występuje razem z typem I – w surowcach, a co za tym idzie także w suplementach diety. Oba uzupełniają swoje funkcje. Typ III odpowiada za elastyczność i sprężystość tkanek oraz uczestniczy w procesach gojenia ran. 

Inne typy kolagenu – rzadziej omawiane, ale ważne

Poza dominującą trójką istnieje wiele innych typów kolagenu, które pełnią wyspecjalizowane zadania w mniejszych strukturach organizmu:

• Typ IV – tworzy błony podstawne (cienkie warstwy oddzielające nabłonek od tkanki łącznej). Dzięki niemu komórki mają właściwe podparcie i mogą zachować swoją strukturę; 
• Typ V – uczestniczy w formowaniu włókien kolagenowych typu I, a także buduje rogówkę oka i łożysko; 
• Typ VI – stabilizuje połączenia między włóknami w tkance łącznej; 
• Typ VII – tworzy „kotwice” łączące naskórek ze skórą właściwą. Jego niedobór prowadzi do rzadkich chorób genetycznych (np. pęcherzowego oddzielania się naskórka); 
• Typ X – związany z rozwojem kości i procesem ich mineralizacji; 
• Typ XI i XII – wspierają macierz chrząstki i uczestniczą w jej przebudowie.

Tych typów jest jeszcze więcej – z każdym rokiem odkrywane są kolejne odmiany, często występujące w bardzo specyficznych tkankach. 

Kolagen wołowy czy rybi – po jakie suplementy diety sięgać?

Zarówno kolagen wołowy, jak i rybi należą do tej samej rodziny białek strukturalnych. Oba są źródłem cennych aminokwasów, które uczestniczą w odbudowie tkanek. 

Mimo tego, że pełnią podobną funkcję, różnią się pochodzeniem, strukturą, smakiem, stabilnością i sposobem wchłaniania. Właśnie te niuanse decydują o tym, komu dany typ kolagenu może bardziej odpowiadać.

Nie istnieje „lepszy” kolagen dla wszystkich. Istnieje taki, który w danym przypadku będzie bardziej odpowiedni – w zależności od tego, jaki efekt chcemy uzyskać i jakie mamy potrzeby zdrowotne. 

Pochodzenie surowca i proces produkcji

Kolagen wołowy uzyskuje się ze skóry, kości i ścięgien bydła. Kolagen rybi – z łusek, skóry i ości ryb morskich. 

Źródło surowca wpływa na skład aminokwasowy i wielkość cząsteczek – a tym samym na przyswajalność.

W procesie technologicznym każdy kolagen przechodzi etapy oczyszczania, ekstrakcji i hydrolizy. Najbardziej pożądane produkty to te, w których kolagen został rozbity do niskocząsteczkowych peptydów – im mniejsza masa cząsteczkowa, tym lepsze wchłanianie w jelicie cienkim.

Kolagen rybi ma naturalnie mniejsze cząsteczki niż wołowy, więc łatwiej ulega hydrolizie i rozpuszcza się w wodzie. Z tego powodu często mówi się o jego wyższej biodostępności. 

Nie oznacza to jednak, że każdy suplement z kolagenem rybim jest automatycznie bardziej skuteczny. Wszystko zależy od stopnia hydrolizy i jakości oczyszczenia produktu. Na etykiecie dobrego suplementu producent powinien podać informacje o rodzaju kolagenu (np. typ I, II, III) i źródle pochodzenia (np. skóra dorsza, chrząstki i kości bydła). 

Skład aminokwasowy i struktura cząsteczek

Każdy kolagen zawiera glicynę, prolinę i hydroksyprolinę – aminokwasy, które stanowią jego rdzeń. Różnice pojawiają się w proporcjach.

Kolagen wołowy zawiera nieco więcej proliny, natomiast rybi – więcej hydroksyproliny. Właściwości strukturalne wpływają na to, że kolagen rybi ma luźniejszą strukturę i niższą masę cząsteczkową.

Różnice w składzie przekładają się także na właściwości fizyczne.

• Kolagen wołowy jest stabilniejszy termicznie i lepiej znosi wyższe temperatury – dlatego chętnie stosuje się go w proszkach, batonach białkowych i produktach odżywczych. 
• Kolagen rybi rozpuszcza się szybciej i ma mniej wyczuwalny smak, ale jest bardziej wrażliwy na temperaturę i światło.

Na etykietach suplementów diety należy szukać informacji o wykorzystaniu hydrolizowanego kolagenu (a nie o „czystym kolagenie”). 

Typ kolagenu a przeznaczenie suplementu

Kolagen wołowy zawiera głównie typ I i III – te, które budują skórę, ścięgna i naczynia krwionośne. Dlatego preparaty oparte na kolagenie wołowym kierowane są najczęściej do osób, które chcą prowadzić suplementację w celu poprawy elastyczności skóry, regeneracji tkanek miękkich i ogólnej odporności struktur łącznych.

Kolagen rybi to niemal wyłącznie typ I – ten sam, który dominuje w ludzkiej skórze i kościach. Z tego powodu częściej poleca się go osobom, które skupiają się na pielęgnacji skóry od wewnątrz i przeciwdziałaniu objawom starzenia.

Smak, zapach i forma preparatu

Dla wielu osób to czynniki decydujące o regularności stosowania. 

• Kolagen rybi może mieć delikatny charakterystyczny posmak, jednak w dobrej jakości preparatach odpowiedni sposób produkcji pozwala zniwelować tę właściwość. 
• Kolagen wołowy często porównuje się do żelatyny. Tutaj jednak także bardzo dużo zależy od praktyk producenta. Dobrej jakości preparat nie będzie miał smaku. 

Tyle mówimy o jakości. Co jednak znaczy „dobry kolagen”? Sam się o tym przekonaj i zapoznaj się z dwoma przykładami takich produktów – Dense Kolagen Wołowy Od Bydła Karmionego Trawą (Bezsmakowy) i Nutriest Hydrolizat Kolagenu Z Dziko Poławianych Ryb. Jeśli chcesz porównać parametry, sprawdź etykiety wybranych produktów (źródło surowca i typ kolagenu). Oba suplementy pochodzą od sprawdzonego producenta i jednocześnie różnią się od siebie głównym składnikiem. 

Warto unikać produktów z nadmiarem aromatów, słodzików i barwników – w wielu przypadkach mają maskować niską jakość surowca. Neutralny hydrolizat kolagenowy nie wymaga stosowania dodatków smakowych. 

Kolagen w proszku i w kapsułkach – który wybrać?

Kolagen w proszku pozwala łatwo kontrolować dawkę, pigułki są wygodne i bezsmakowe.

Tutaj też odpowiedzią będzie „to zależy”. Obie formy mogą dostarczać ten sam składnik aktywny, ale różnić się wygodą stosowania, dawkowaniem i tempem wchłaniania.

Kolagen w proszku to najpopularniejsza forma. Ma postać drobnego, jasnego granulatu, który za każdym razem należy rozpuścić w wodzie lub innym płynie (np. herbacie, soku). Jego zaletą jest możliwość precyzyjnego odmierzania porcji i dostosowania dawki do indywidualnych potrzeb. 

Kolagen w kapsułkach lub tabletkach jest całkowicie bezsmakowy (gwarantuje to neutralna otoczka składnika aktywnego). 

Z jednej strony bywa wygodniejszy w codziennym stosowaniu (nie wymaga rozrobienia proszku, a przyjęcie suplementu zajmuje kilka sekund). Z drugiej – dla niektórych osób przeszkodą może być to, że często wymaga przyjęcia na raz kilku kapsułek (w ramach jednej porcji). 

Ponownie – trudno jednoznacznie wskazać, która forma jest lepsza. 

Dla jednej osoby ważniejsza będzie wygoda i brak smaku – wtedy sprawdzą się kapsułki. Dla innej – możliwość przyjęcia większej ilości kolagenu w jednym momencie i rozpuszczenia suplementu w dowolnym płynie – wtedy lepszym rozwiązaniem będzie proszek.

Bibliografia 

1. Górska, M., Ziaja, M., & Drab, K. (2023). Wpływ kolagenu na jakość skóry, włosów i paznokci. Polish Journal of Cosmetology, 26(4), 187-195.

2. Kaziród, K., Hunek, A., Zapała, M., Wiśniewska-Skomra, J., Chmielarz, K., Tylutka, K., & Hapon, A. (2023). Suplementacja kolagenem–czy przynosi realne korzyści. Quality in Sport, 13(1), 88-107.

3. Cao, L., Zhang, Z., Yuan, D., Yu, M., & Min, J. (2024). Tissue engineering applications of recombinant human collagen: a review of recent progress. Frontiers in Bioengineering and Biotechnology, 12, 1358246.

4. Chen, C. X., Zhang, Y. Y., Yang, J., Yan, M. H., Jia, Y., & Jiang, S. (2024). An overview of progress in the application of recombinant collagen in cosmetics. Journal of Dermatologic Science and Cosmetic Technology, 1(4), 100059.

5. Buckley, M. R., Evans, E. B., Matuszewski, P. E., Chen, Y. L., Satchel, L. N., Elliott, D. M., ... & Dodge, G. R. (2013). Distributions of types I, II and III collagen by region in the human supraspinatus tendon. Connective Tissue Research, 54(6), 374-379.

6. Campos, L. D., Junior, V. D. A. S., Pimentel, J. D., Carregã, G. L. F., & Cazarin, C. B. B. (2023). Collagen supplementation in skin and orthopedic diseases: A review of the literature. Heliyon, 9(4).

7. Islam, J., & Mis Solval, K. E. (2025). Recent Advancements in Marine Collagen: Exploring New Sources, Processing Approaches, and Nutritional Applications. Marine Drugs, 23(5), 190.

8. Chae, M., Moon, C. Y., Lim, S. H., Yamashita, Y., Yamada, H., Ide, M., ... & Kim, W. (2023). Oral ingestion of AP collagen peptide leads to systemic absorption of Gly-Pro-Hyp, alleviating H2O2-induced dermal fibroblast aging. Journal of Medicinal Food, 26(5), 299-306.

9. Virgilio, N., Schön, C., Mödinger, Y., van der Steen, B., Vleminckx, S., van Holthoon, F. L., ... & Prawitt, J. (2024). Absorption of bioactive peptides following collagen hydrolysate intake: a randomized, double-blind crossover study in healthy individuals. Frontiers in Nutrition, 11, 1416643.

10. Pu, S. Y., Huang, Y. L., Pu, C. M., Kang, Y. N., Hoang, K. D., Chen, K. H., & Chen, C. (2023). Effects of oral collagen for skin anti-aging: a systematic review and meta-analysis. Nutrients, 15(9), 2080.

11. Myung, S. K., & Park, Y. (2025). Effects of Collagen Supplements on Skin Aging: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. The American Journal of Medicine.

12. Kumar, P., Bansal, P., Rajnish, R. K., Sharma, S., Dhillon, M. S., Patel, S., & Kumar, V. (2023). Efficacy of undenatured collagen in knee osteoarthritis: review of the literature with limited meta-analysis. American Journal of Translational Research, 15(9), 5545.