Szpik kostny wołowy w kapsułkach – właściwości, działanie i jak stosować bezpiecznie

Pieczony szpik kostny od wieków był elementem tradycyjnych diet wspierających regenerację, odżywienie i naturalną gęstość odżywczą posiłków.

Bulion z wołowych kości, pieczony szpik, rosół gotowany na małym ogniu przez kilkanaście godzin – każda z tych potraw od pokoleń uchodzi za domowy sposób na wzmocnienie.

Jednak kto ma czas na długie wydobywanie ze szpiku i kości zestawu korzystnych składników? Nawet jeśli mamy świadomość, że nie znajdziemy ich w wielu innych produktach spożywczych.

Liofilizowany szpik kostny w kapsułkach pojawia się tutaj jako naturalne uzupełnienie diety osób, które chciałyby skorzystać z dobrze poznanych właściwości surowca bez konieczności rezygnowania z wygody.

Z tego artykułu dowiesz się:

• szpik kostny w kuchni i tradycji – krótka historia jednego z najstarszych „suplementów" świata,
• szpik kostny dzisiaj – podejście nose-to-tail: trend czy rosnąca świadomość,
• skład odżywczy szpiku kostnego i kości wołowych,
• kolagen, glicyna i tkanka łączna w suplementach ze szpikiem i kośćmi wołowymi – sposób na zdrowe stawy,
• na co zwrócić uwagę przy wyborze suplementu,
• jakie efekty może przynieść suplementowanie szpiku kostnego,
• FAQ – suplement ze szpikiem kostnym – najczęściej zadawane pytania.

Szpik kostny w kuchni i tradycji – krótka historia jednego z najstarszych „suplementów” świata

Bulion gotowany na kościach pojawia się w kuchniach polskiej, francuskiej, włoskiej, żydowskiej, wietnamskiej i koreańskiej. Każda kultura wypracowała własną wersję – rosół, pho, ramen, brodo – ale zasada zawsze pozostawała taka sama.

Kości wołowe lub wieprzowe trafiały do garnka razem z warzywami i przyprawami, a długie gotowanie uwalniało z nich cenne aminokwasy i mikroelementy.

Szpik z przepołowionych kości serwowano jako oddzielne danie. We Francji znany jest pod nazwą moelle, podawany na grzance z gruboziarnistą solą i odrobiną pietruszki. W tradycyjnej kuchni polskiej trafia do barszczu, rosołu czy do galaretek.

Szpik kostny dzisiaj – podejście nose-to-tail: trend czy rosnąca świadomość?

Jak traktować powrót popularności szpiku kostnego? Czy to kulinarna moda i wpływ mediów społecznościowych krzyczących o diecie dla zdrowia skóry?

Argumentów za sięganiem po szpik kostny i podroby jest kilka. Pierwszym na pewno jest poszanowanie surowca – hodowla bydła wiąże się z dużym obciążeniem dla środowiska, więc wykorzystywanie wszystkich części zwierzęcia ogranicza marnotrawstwo i zmniejsza ślad węglowy całego procesu.

Coraz więcej osób stara się gotować z podejściem nose-to-tail, czyli „od nosa do ogona”, w którym wykorzystuje się całe zwierzę, a nie wyłącznie wybrane partie mięsa.

Filozofia od zawsze była obecna w kuchniach tradycyjnych, lecz w drugiej połowie XX wieku zniknęła z mainstreamu na rzecz wygodnych, łatwych w obróbce mięsnych „filetów”. Dziś wraca – razem z rosnącą świadomością ekologiczną oraz zainteresowaniem gęstością odżywczą produktów spożywczych. Kości, szpik, ścięgna i chrząstki zawierają związki, których próżno szukać w samej polędwicy czy karkówce.

Współcześni konsumenci coraz częściej wybierają produkty o krótkim, czytelnym składzie. Suplement z liofilizowanego szpiku kostnego w wersji „grass-fed”, bez wypełniaczy, barwników czy sztucznych dodatków, wpisuje się w nurt minimalizmu żywieniowego – jedzenia tego, co rzeczywiście odżywia, w jak najbliższej naturalnej formie.

Można więc powiedzieć, że obecnie szpik kostny jest jednocześnie powrotem do korzeni i odpowiedzią na nowoczesne potrzeby. To trend napędzany przez świadomość – żywieniową, ekologiczną oraz historyczną.

Skład odżywczy szpiku kostnego i kości wołowych

Wewnątrz kości wołowych znajdują się dwa rodzaje szpiku, które różnią się składem i funkcją.

• Szpik czerwony wypełnia kości płaskie oraz nasady kości długich. Bierze udział w produkcji krwinek czerwonych i białych. Zawiera więcej żelaza i białka.
• Szpik żółty w większych ilościach znajduje się w długich kościach kończyn. Składa się głównie z tkanki tłuszczowej i zawiera witaminy rozpuszczalne w tłuszczach.

W zależności od użytych kości w preparacie może dominować szpik żółty, a udział szpiku czerwonego będzie mniejszy. Każdy z tych składników uzupełnia wartości odżywcze preparatu o inne cenne związki. Jakie?

Białka i aminokwasy budulcowe

W tego typu produktach naturalnie występują białka i aminokwasy związane z tkanką łączną, m.in.:

• kolagen typu I (i w zależności od frakcji także inne typy kolagenu),
• glicyna – aminokwas obecny w dużych ilościach w kolagenie; uczestniczy też w syntezie glutationu,
• prolina i hydroksyprolina – aminokwasy ważne dla struktury kolagenu.

Jeśli formuła zawiera również chrząstkę lub inne frakcje bogate w macierz tkanki łącznej, mogą pojawić się także:

• glukozamina,
• chondroityna,
• (czasem) kwas hialuronowy – składnik macierzy chrząstki i płynu stawowego.

Ich obecność i ilość zależą od konkretnej formuły produktu.

Tłuszcze i witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Frakcja tłuszczowa szpiku zawiera:

• kwasy tłuszczowe nasycone i jednonienasycone – materiał energetyczny i budulcowy dla błon komórkowych,
• sprzężony kwas linolowy (CLA) – bioaktywna forma kwasu linolowego,
• witaminę A w formie retinolu – aktywnej, dobrze przyswajalnej,
• witaminę K2 (menachinon) – wspomaga prawidłowe odkładanie się wapnia w kościach.

W praktyce może się to różnić między produktami, dlatego najlepiej zerknąć na etykietę i opis producenta.

Składniki mineralne tkanki kostnej

W preparacie obecne są:

• wapń i fosfor w postaci hydroksyapatytu,
• magnez – współpracuje z wapniem przy mineralizacji kości,
• cynk, miedź i mangan – pierwiastki śladowe ważne dla pracy enzymów odpowiedzialnych za wytwarzanie kolagenu.

Kolagen, glicyna i tkanka łączna w suplementach ze szpikiem z kości wołowych – sposób na zdrowe stawy

Suplementacja składników wspierających tkankę łączną jest często wybierana przez osoby aktywne i dbające o regenerację organizmu.

Spośród wszystkich składników szpiku kostnego najwięcej uwagi przyciąga kolagen. Dlaczego? Po trzydziestym roku życia organizm produkuje go wolniej i w mniejszych ilościach. W kolejnych dekadach życia tempo produkcji kolagenu spada jeszcze wyraźniej i to właśnie wtedy zaczynamy dostrzegać i odczuwać tego wyraźne konsekwencje.

• Pojawiają się zmarszczki, które są już wyraźnie utrwalone. Mogą zmieniać się rysy twarzy.
• Skóra na ciele (najbardziej na łokciach, kolanach i dłoniach) staje się mniej elastyczna i wiotka.
• Częściej doskwiera ból kości i stawów – można to zaobserwować zwłaszcza w godzinach porannych lub po dłuższym czasie spędzonym w jednej pozycji.
• Potrzebujemy więcej czasu na regenerację po wysiłku – nawet krótkim spacerze.

Obserwujesz u siebie podobne objawy? Może to być jeden z efektów naturalnego spadku syntezy kolagenu wraz z wiekiem.

Kolagen sam w sobie jest dużym białkiem, którego organizm nie wchłania w całości. W przewodzie pokarmowym rozkłada się na mniejsze fragmenty – peptydy oraz pojedyncze aminokwasy. Wśród nich największe znaczenie ma glicyna oraz prolina, ponieważ komórki wykorzystują je później do budowy własnego kolagenu w skórze, ścięgnach i chrząstkach stawowych. Regularna suplementacja może wspierać ten proces.

Glukozamina i chondroityna w macierzy chrząstki

Glukozamina oraz chondroityna są elementami budulcowymi macierzy chrząstki stawowej – galaretowatej substancji, która wypełnia przestrzeń między włóknami kolagenu. Razem z kwasem hialuronowym odpowiadają za nawodnienie chrząstki oraz jej zdolność do amortyzacji wstrząsów podczas chodzenia, biegania czy podnoszenia ciężarów.

W szpiku kostnym i fragmentach chrząstki glukozamina oraz chondroityna występują w naturalnej formie, w towarzystwie kofaktorów – cynku, miedzi i manganu – składników, które są potrzebne do prawidłowego tworzenia nowej tkanki łącznej w organizmie.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze suplementu?

Najlepiej wybierać suplement, który jasno podaje pochodzenie surowca (np. bydło karmione trawą), ma możliwie prosty skład bez wypełniaczy oraz informuje, czy preparat zawiera wyłącznie szpik, czy także kość i chrząstkę. Warto sprawdzić formę (kapsułki lub proszek) oraz realną porcję dzienną w gramach, bo różnice między produktami potrafią być duże.

Jak prawidłowo przyjmować preparat ze szpikiem kostnym?

Suplementację najlepiej rozpocząć od porcji rekomendowanej przez producenta (szczegółowe informacje zawsze znajdują się na opakowaniu).

Dzienną porcję można przyjąć jednorazowo lub rozłożyć na dwie pory – rano i wieczorem. Regularność liczy się tutaj bardziej niż dokładny czas przyjmowania preparatu.

Dla kogo taki suplement może mieć sens?

Najczęściej rozważa się go jako wygodne uzupełnienie diety, jeśli:

• chcesz zadbać o komfort stawów i tkanki łącznej przy codziennej aktywności,
• rzadko jesz bulion na kościach, szpik albo podroby, a zależy Ci na podobnych składnikach „w wersji bez gotowania”,
• dbasz o skórę, ścięgna i regenerację (np. przy aktywnym trybie życia),
• trenujesz intensywnie i szukasz żywieniowego wsparcia odbudowy,
• chcesz wspierać jelita od strony diety.

Kto powinien zachować ostrożność?

Konsultacja ze specjalistą przed włączeniem suplementacji będzie wskazana w przypadku:

• kobiet w ciąży i karmiących piersią,
• pacjentów z chorobami nerek i wątroby,
• leczenia przeciwzakrzepowego – witamina K2 wpływa na działanie tej grupy leków,
• stosowania innych preparatów zawierających witaminę A (tran, kompleksowe multiwitaminy) – łączna dawka retinolu z różnych źródeł nie powinna przekraczać bezpiecznego poziomu,
• podwyższonego poziomu wapnia we krwi (hiperkalcemii) – wymaga indywidualnej oceny u lekarza.

Pamiętaj – suplement ze szpikiem kostnym nie jest lekiem, nie chroni przed rozwojem żadnych chorób i nie zastępuje opieki specjalisty. Nieuzasadnione włączanie jakichkolwiek preparatów może być nieskuteczne, a w niektórych przypadkach prowadzić do poważniejszych konsekwencji.

Jakie efekty może przynieść suplementowanie szpiku kostnego? Poznaj 5 najważniejszych właściwości

Obecność konkretnych składników może przełożyć się na codzienne odczucia po kilku tygodniach regularnego sięgania po preparat. Co może być efektem włączenia suplementu do codziennej rutyny?

1. Większy komfort stawów przy codziennej aktywności. Aminokwasy kolagenowe, a w preparatach zawierających również frakcje chrząstki, także glukozamina i chondroityna, mogą wspierać komfort stawów i prawidłową funkcję chrząstki.
2. Wsparcie zdrowia jelit i bariery jelitowej (głównie dzięki glicynie, która jest badana w kontekście utrzymania szczelności nabłonka jelitowego).
3. Lepsza jędrność skóry i mocniejsze paznokcie. Pierwsze zmiany widać zwykle po 8-12 tygodniach.
4. Wsparcie mineralizacji struktur układu kostnego. Wapń, fosfor i magnez z tkanki kostnej, razem z witaminą K2 obecną w szpiku, biorą udział w utrzymaniu prawidłowej gęstości kości. Witamina K uczestniczy w prawidłowym wykorzystaniu wapnia w organizmie, m.in. w procesach związanych z utrzymaniem prawidłowej kondycji całego układu kostnego.
5. Wsparcie odporności w okresach większego obciążenia. Jak już wspominaliśmy, glicyna uczestniczy w produkcji glutationu, który pomaga w walce ze stresem oksydacyjnym. Dodatkowo cynk oraz witamina A wspierają sprawność komórek odpornościowych oraz regenerację błon śluzowych.

Jeśli chcesz wypróbować suplement ze szpiku kostnego w formie kapsułek, na RealFoods znajdziesz preparat Nutriest – Liofilizowany Szpik Kostny i Kości Wołowe od bydła karmionego trawą (180 kapsułek), oparty na surowcu z hodowli pastwiskowej.

FAQ – suplement ze szpikiem kostnym – najczęściej zadawane pytania

Czy kapsułki ze szpiku mogą zastąpić domowy bulion kostny?

Tradycyjny wywar gotowany przez kilkanaście godzin może dostarczać konkretnych aminokwasów i mikroelementów, jednak tak naprawdę ciężko jest ocenić ich faktyczną zawartość. Suplement dostarcza dokładniej określony zestaw składników w skoncentrowanej, sproszkowanej postaci.

Jak długo trzeba przyjmować suplement, żeby zobaczyć różnicę?

Pierwsze efekty pojawiają się zwykle po 6-8 tygodniach regularnej suplementacji, jednak zaleca się przyjmować preparat przez co najmniej 3 miesiące.

Czy preparat można łączyć z kolagenem w proszku?

Tak, to dość częsta praktyka. Połączenie jest zalecane po kontuzjach i u osób z dolegliwościami, które dotykają stawów. Hydrolizowany kolagen w proszku dostarcza dodatkowych peptydów kolagenowych, a kapsułka ze szpiku wnosi witaminy, minerały oraz kofaktory potrzebne do syntezy nowego kolagenu w organizmie.

Czy kapsułka ma wyczuwalny smak lub zapach?

Otoczka kapsułki maskuje smak i zapach surowca, więc przyjmowanie nie jest nieprzyjemne. Wersja w proszku ma łagodny, mięsny aromat, który z łatwością można wkomponować w zupy i sosy.

Czy szpik kostny zawiera kolagen, który może wspierać zdrowie stawów?

Tak, takie preparaty dostarczają naturalnych składników tkanki łącznej, w tym kolagenu i „budulca” dla stawów. Najczęściej jest to kolagen typu I, a jeśli w składzie jest także chrząstka, może pojawić się też kolagen typu II. Dlatego warto sprawdzić na etykiecie, czy produkt zawiera tylko szpik, czy również kość i chrząstkę.

Czy preparat można brać codziennie przez dłuższy czas?

Tak, przy braku przeciwwskazań suplementacja może trwać kilka miesięcy lub być stosowana w stałej dawce podtrzymującej. Część osób preferuje cykliczne sięganie po kapsułki – 2-3 miesiące suplementacji, następnie kilka tygodni przerwy.

Czy szpik kostny w kapsułkach zawiera dużo tłuszczu?

Frakcja tłuszczowa szpiku jest naturalnie wysoka, ale dzienna porcja kapsułki dostarcza zaledwie kilku gramów surowca, więc ilość tłuszczu pozostaje niewielka. W porównaniu z porcją pieczonego szpiku na grzance suplement dostarcza śladowych ilości kalorii.

Bibliografia

1. Kakimov, A. K., Kabdylzhar, B. K., Suychinov, A. K., & Baikadamova, A. M. (2021). A study on the chemical and mineral composition of the protein-mineral paste from poultry and cattle bone raw materials. Теория и практика переработки мяса, 6(1), 39-45.
2. Shaw, M. H., & Flynn, N. E. (2019). Amino acid content of beef, chicken and turkey bone broth. J. Undergrad. Chem. Res, 18, 15.
3. Zdzieblik, D., Brame, J., Oesser, S., Gollhofer, A., & König, D. (2021). The influence of specific bioactive collagen peptides on knee joint discomfort in young physically active adults: a randomized controlled trial. Nutrients, 13(2), 523.
4. Razak, M. A., Begum, P. S., Viswanath, B., & Rajagopal, S. (2017). Multifarious beneficial effect of nonessential amino acid, glycine: a review. Oxidative medicine and cellular longevity, 2017(1), 1716701.
5. Nogoy, K. M. C., Sun, B., Shin, S., Lee, Y., Zi Li, X., Choi, S. H., & Park, S. (2022). Fatty acid composition of grain-and grass-fed beef and their nutritional value and health implication. Korean Journal for Food Science of Animal Resources, 42(1), 18-33.